ค่างแว่นถิ่นใต้ เป็นญาติกับค่างแว่นถิ่นเหนือ
ค่างแว่นถิ่นใต้ (Dusky Langur monkey) ชื่อวิทยาศาสตร์: Semnopithecus obscurus Reid เป็นหนึ่งในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมจำพวกวานรที่พบได้ในป่าดิบชื้นของภาคใต้ของประเทศไทยและมาเลเซีย ด้วยรูปลักษณ์ที่โดดเด่นและน่ารัก ทำให้ค่างแว่นถิ่นใต้เป็นที่รู้จักและชื่นชอบของผู้คนทั่วไป
ค่าง เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมจำพวกวานรที่มีรูปร่างน่ารักน่าเอ็นดู ด้วยหางยาว ขนปุย และใบหน้าที่เป็นเอกลักษณ์ มีความคล้ายลิงและชะนี โดยเฉพาะอย่างยิ่งค่างแว่นที่มีวงรอบดวงตาสีขาวเด่นชัด ทำให้ดูเหมือนกำลังสวมแว่นอยู่ ค่างเป็นสัตว์ที่พบได้ในหลายพื้นที่ของเอเชีย โดยเฉพาะในป่าเขตร้อนชื้น
ลักษณะเด่นของค่างแว่นถิ่นใต้
ลักษณะเด่นคือ มีวงสีขาวรอบดวงตา ขาและหางมีสีอ่อนกว่าส่วนหลัง ค่างแว่นถิ่นใต้ มีความหลากหลายของสีขนมาก โดยขึ้นกับฤดูกาลและตัวของค่างเอง ส่วนบนจะมีสีเข้มเทาและน้ำตาล ขาและหางสีอ่อนกว่าส่วนอื่น สีขนที่หลังมีสีอ่อนกว่าส่วนข้าง ผิวหนังใต้ขนเป็นสีเทาเข้ม ส่วนวงแหวนสีขาวรอบดวงตาจะเด่นชัดกว่าค่างชนิดอื่น ค่างแว่นที่อายุน้อยจะมีสีขนสีเหลืองทอง
- วงรอบดวงตาสีขาว: ลักษณะเด่นที่สุดของค่างแว่นคือวงรอบดวงตาสีขาวที่ตัดกับขนสีดำ ทำให้ดูเหมือนกำลังสวมแว่นอยู่ ซึ่งเป็นที่มาของชื่อ
- ขนสีดำ: ขนโดยทั่วไปของค่างแว่นถิ่นใต้จะมีสีดำ แต่บางชนิดย่อยอาจมีสีขนแตกต่างกันไปเล็กน้อย
- หางยาว: ค่างแว่นมีหางที่ยาวมาก ช่วยในการทรงตัวขณะเคลื่อนไหวบนต้นไม้
- ขนาด: มีขนาดตัวปานกลาง ขึ้นอยู่กับชนิดย่อย
- รูปร่าง: ค่างแว่นถิ่นเหนือมีรูปร่างคล้ายลิง แต่มีขนาดเล็กกว่า มีหางยาว ขนปุยสีน้ำตาลเทา
- ใบหน้า: มีลักษณะเด่นคือมีวงรอบดวงตาสีขาวคล้ายสวมแว่น จึงเป็นที่มาของชื่อ ค่างแว่น
- อาหาร: กินใบไม้ ผลไม้ และแมลงเป็นอาหารหลัก
- พฤติกรรม: เป็นสัตว์สังคม ชอบอยู่รวมกันเป็นกลุ่มเล็กๆ มักพบเห็นปีนป่ายต้นไม้
ค่างแว่นถิ่นใต้พบได้ทั่วไปในพื้นที่หลายแบบตั้งแต่ภูเขาสูงจนถึงป่าริมชายฝั่ง และเกาะ ชอบอาศัยในป่าที่มีต้นไม้ใหญ่ อาหารที่ค่างแว่นชอบ คือใบไม้และยอดอ่อน โดยจะกินมากถึงประมาณ 2 กิโลกรัม ต่อวัน นอกจากนี้อาจกินแมลงเป็นอาหารในบางครั้ง ค่างชนิดนี้ไม่ชินกับมนุษย์ ขี้อาย และมักหนีเมื่อถูกมนุษย์รบกวน ค่างที่มีอายุมากกว่าจะนอนบนกิ่งไม้เพื่อระวังอันตราย โดยทั่วไปค่างแว่น จะส่งเสียงได้หลากหลาย มีระบบการส่งเสียงค่อนข้างซับซ้อน ค่างเพศเมียมีระยะการเป็นสัดนาน 3 อาทิตย์ และออกลูกในช่วงเดือนมกราคมถึงและมีนาคม มีระยะเวลาในการให้นม ประมาณ 140 – 150 วัน
ค่างแว่นถิ่นใต้
ถิ่นที่อยู่อาศัยและพฤติกรรม
ถิ่นที่อยู่อาศัย: ค่างแว่นถิ่นใต้ชอบอาศัยอยู่ในป่าดิบชื้น โดยเฉพาะป่าชายเลนและป่าพรุ
พฤติกรรม: เป็นสัตว์สังคม ชอบอยู่รวมกันเป็นฝูงใหญ่ มีลำดับชั้นทางสังคมที่ชัดเจน อาหารหลักคือใบไม้ ผลไม้ และแมลง
ชนิดย่อยของค่างแว่นถิ่นใต้
ค่างแว่นถิ่นใต้แบ่งออกเป็นหลายชนิดย่อย โดยแต่ละชนิดย่อยจะมีลักษณะทางกายภาพและการกระจายพันธุ์แตกต่างกันไปเล็กน้อย เช่น
ค่างแว่นถิ่นใต้ชวา: พบในเกาะชวา ประเทศอินโดนีเซีย
ค่างแว่นถิ่นใต้มาเลเซีย: พบในประเทศมาเลเซีย
สถานะการอนุรักษ์
ปัจจุบันค่างแว่นถิ่นใต้ถูกจัดอยู่ในสถานะใกล้สูญพันธุ์ เนื่องจากการสูญเสียถิ่นที่อยู่อาศัย การล่า และการค้าสัตว์ป่า ดังนั้นการอนุรักษ์ค่างแว่นจึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง
การอนุรักษ์ค่างแว่นถิ่นใต้
เราสามารถช่วยกันอนุรักษ์ค่างแว่นได้โดย
ร่วมกันอนุรักษ์ป่า: ป่าเป็นบ้านของค่างแว่น การช่วยกันอนุรักษ์ป่าจึงเป็นการช่วยรักษาค่างแว่นให้คงอยู่
ไม่ซื้อขายผลิตภัณฑ์ที่ทำจากสัตว์ป่า: การไม่สนับสนุนการค้าสัตว์ป่าจะช่วยลดความต้องการในการล่าสัตว์
เผยแพร่ความรู้: ช่วยกันเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับค่างแว่นให้กับคนรอบข้าง เพื่อให้ทุกคนตระหนักถึงความสำคัญของการอนุรักษ์
ลักษณะเด่นของค่างแว่นถิ่นใต้
ค่างแว่นถิ่นใต้เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมจำพวกค่างที่มีความน่าสนใจและเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว มีลักษณะโดยรวมคล้ายกับค่างแว่นถิ่นเหนือ แต่มีลักษณะเด่นที่ทำให้ค่างชนิดนี้โดดเด่น คือ วงรอบดวงตาสีขาว มีลักษณะเด่นที่สุดของค่างแว่นถิ่นใต้คือวงกลมสีขาวรอบดวงตา ซึ่งเป็นที่มาของชื่อ “ค่างแว่น” ทำให้ใบหน้าของมันดูเหมือนกำลังใส่แว่นอยู่ ค่างแว่นถิ่นใต้มีสีขนหลากหลายมาก ซึ่งจะขึ้นอยู่กับพื้นที่ที่อาศัยและฤดูกาล โดยส่วนบนของลำตัวอาจมีสีน้ำตาล เทา หรือดำ ส่วนช่วงล่าง ขาหลัง และหางสีเทาอ่อน ใบหน้าสีเทา รอบปากสีขาว ค่างแว่นที่อายุน้อยจะมีสีขนสีเหลืองทอง ขนาดตัวยาวประมาณ 45-57 เซนติเมตร มีน้ำหนักประมาณ 6-9 กิโลกรัม มีหางยาว 66-78 เซนติเมตรใช้สำหรับทรงตัวขณะเคลื่อนไหวบนต้นไม้ โดยที่มือและเท้าของค่างแว่นถิ่นใต้มีลักษณะคล้ายมือของมนุษย์ สามารถใช้จับกิ่งไม้และหยิบอาหารได้อย่างคล่องแคล่ว
ถิ่นที่อยู่อาศัยของค่างแว่นถิ่นใต้
ค่างแว่นถิ่นใต้พบได้ทั่วไปในพื้นที่หลายแบบตั้งแต่ภูเขาสูงจนถึงป่าริมชายฝั่ง และเกาะ ชอบอาศัยในป่าที่มีต้นไม้ใหญ่ อาหารที่ค่างแว่นชอบคือใบไม้และยอดอ่อนโดยจะกินมากถึงประมาณ 2 กิโลกรัม ต่อวัน นอกจากนี้อาจกินแมลงเป็นอาหารในบางครั้ง ค่างชนิดนี้ไม่ชินกับมนุษย์ ขี้อาย และมักหนีเมื่อถูกมนุษย์รบกวน ค่างที่มีอายุมากกว่าจะนอนบนกิ่งไม้เพื่อระวังอันตราย โดยทั่วไปค่างแว่น จะส่งเสียงได้หลากหลาย มีระบบการส่งเสียงค่อนข้างซับซ้อน ค่างเพศเมียมีระยะการเป็นสัดนาน 3 อาทิตย์ และออกลูกในช่วงเดือนมกราคมถึงและมีนาคม มีระยะเวลาในการให้นม ประมาณ 140 – 150 วัน
เคล็ดลับในการชมค่างแว่น
- ช่วงเวลาที่ดีที่สุด: ช่วงเช้าและช่วงเย็น เป็นช่วงที่ค่างแว่นออกมาหากิน
- เตรียมอุปกรณ์: กล้องถ่ายรูป, กล้องส่องทางไกล, เสื้อผ้าที่เหมาะสมกับการเดินป่า สีสันกลมกลืนไม่สะดุดตา
- ปฏิบัติตามกฎระเบียบ: ปฏิบัติตามกฎระเบียบของอุทยานแห่งชาติอย่างเคร่งครัด
- รักษาความสะอาด: ช่วยกันรักษาความสะอาดของธรรมชาติ
- ไม่ให้อาหาร: การให้อาหารสัตว์ป่าอาจส่งผลเสียต่อพฤติกรรมและสุขภาพของสัตว์
ข้อควรระวังและคำแนะนำ:
- การพบเห็นค่างแว่นอาจไม่ได้เกิดขึ้นทุกครั้ง: เนื่องจากค่างแว่นเป็นสัตว์ป่า การพบเห็นขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง เช่น สภาพอากาศ ฤดูกาล และความหนาแน่นของประชากรค่างแว่น
- ควรสังเกตค่างแว่นจากระยะไกล: เพื่อไม่ให้รบกวนการดำรงชีวิตของพวกมัน
- ห้ามนำอาหารไปให้ค่างแว่น: การให้อาหารสัตว์ป่าอาจทำให้ค่างแว่นติดคน และส่งผลเสียต่อสุขภาพของพวกมัน
สถานะการอนุรักษ์
ค่างแว่นถิ่นเหนือเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองตามกฎหมาย เนื่องจากจำนวนประชากรลดลงอย่างรวดเร็วจากการล่าเพื่อนำขนไปใช้ประโยชน์ และการทำลายป่าที่อยู่อาศัย และหากคุณมีโอกาสได้พบเห็นค่างแว่นถิ่นเหนือในธรรมชาติ ขอให้สังเกตจากระยะไกล และอย่ารบกวนพวกมัน เพื่อให้พวกมันได้ใช้ชีวิตอย่างมีความสุขในป่าต่อไป
ค่างแว่นถิ่นเหนือ กับ ค่างแว่นถิ่นใต้ เหมือนกัน หรือต่างกันอย่างไร
ค่างแว่นถิ่นเหนือและค่างแว่นถิ่นใต้ ถึงแม้จะมีชื่อคล้ายกันและมีลักษณะโดยรวมที่เหมือนกัน แต่ก็มีความแตกต่างกันอยู่บ้าง โดยหลักๆ แล้วจะแตกต่างกันที่
- สีของวงรอบดวงตา: นี่คือลักษณะเด่นที่ใช้ในการจำแนกชนิดของค่างแว่นทั้งสองได้ชัดเจนที่สุด ค่างแว่นถิ่นเหนือจะมีวงรอบดวงตาสีเทาหรือสีเงิน ในขณะที่ค่างแว่นถิ่นใต้จะมีวงรอบดวงตาสีขาวชัดเจนกว่ามาก
- สีขน: แม้ว่าโดยรวมแล้วทั้งสองชนิดจะมีสีขนคล้ายกัน แต่ก็มีความแตกต่างกันในรายละเอียด เช่น สีขนบริเวณใบหน้า สีขนที่หาง หรือสีขนที่บริเวณอวัยวะ
- การกระจายพันธุ์: ค่างแว่นถิ่นเหนือและค่างแว่นถิ่นใต้มีการกระจายพันธุ์ที่แตกต่างกัน โดยค่างแว่นถิ่นเหนือจะพบได้ในภาคเหนือของประเทศไทยและประเทศเพื่อนบ้าน ส่วนค่างแว่นถิ่นใต้จะพบได้ในภาคใต้ของประเทศไทยและประเทศมาเลเซีย
สถานที่ชมค่างแว่นถิ่นใต้
- สวนสัตว์เปิดเขาเขียว
- สวนสัตว์นครราชสีมา
- สวนสัตว์สงขลา
สรุป:
คำถามและคำแนะนำเกี่ยวกับ ค่างแว่นถิ่นใต้ (Dusky Langur monkey)
ตอบ: เลี้ยงค่างแว่นถิ่นใต้ไม่ได้ การเลี้ยงค่างแว่นถิ่นใต้ผิดกฎหมาย ค่างแว่นถิ่นเหนือเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองตามกฎหมายของประเทศไทย การครอบครอง เลี้ยง หรือค้าขายค่างแว่นถิ่นเหนือโดยไม่ได้รับอนุญาตจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องถือว่าผิดกฎหมาย และมีโทษตามกฎหมายที่รุนแรง
ที่มาข้อมูลอ้างอิง:
- เว็บไซต์สวนสัตว์สงขลา (songkhla.zoothailand.org)
- เว็บไซต์ ENAC (THAILAND) (enac-club.com)
- เว็บไซต์สวนสัตว์ดุสิต องค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (dusit.zoothailand.org)
- เว็บไซต์วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี (th.wikipedia.org)
- เพจเฟซบุ๊กกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช (facebook.com)
ที่มารูปภาพประกอบบทความ:
- เว็บไซต์Thai National Parks (thainationalparks.com)
- เว็บไซต์ (freepik.com)
