ขบวนพยุหยาตราทางชลมารค: มรดกทางวัฒนธรรมอันทรงคุณค่าของไทย
ขบวนพยุหยาตราทางชลมารค เป็นประเพณีอันงดงามและทรงคุณค่าของไทย ที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงที่มีพระราชพิธีสำคัญ เช่น การพระราชทานผ้าพระกฐิน หรือการฉลองพระองค์ท่านขึ้นครองราชย์ เป็นต้น ขบวนพยุหยาตราทางชลมารคนี้ ไม่เพียงแต่เป็นการแสดงออกถึงความยิ่งใหญ่ของชาติ แต่ยังเป็นการสืบสานวัฒนธรรมและประเพณีอันดีงามของไทยอีกด้วย
ประวัติขบวนพยุหยาตราทางชลมารค
ขบวนพยุหยาตราทางชลมารค เป็นประเพณีอันงดงามและทรงคุณค่าของไทยที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงที่มีพระราชพิธีสำคัญ เช่น พระราชพิธีบรมราชาภิเษก เป็นการแสดงออกถึงความยิ่งใหญ่ของราชวงศ์และวัฒนธรรมอันเป็นเอกลักษณ์ของชาติไทย
Diana was also joined on the show by her brother Jonathan Dior.
So long as life remains, there is always hope… and so long as there is hope, there can be victory!
DIANA PRINCE
การจัดขบวนพยุหยาตราทางชลมารค
การจัดขบวนพยุหยาตราทางชลมารค มีเรือร่วมริ้วขบวนทั้งสิ้น จํานวน 52 ลํา
โดยมีเรือที่สําคัญเป็นเรือพระที่นั่งได้แก่ เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ เป็นเรือพระที่นั่งทรง เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช
เรือพระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณรัชกาลที่ 9 และเรือพระที่นั่งอเนกชาติภุชงค์ เป็นเรือพระที่นั่งรอง
นอกจากนี้ ยังมีเรือพระราชพิธีอื่นด้วยเช่น เรือรูปสัตว์ เรือดั้ง เรือแซง เป็นต้น สําหรับกําลังพลประจําเรือพระราชพิธี
ได้คัดเลือกกําลังพลจากหน่วยต่าง ๆ ของกองทัพเรือ จํานวน 2,200 นาย เป็นกําลังพลประจําเรือพระราชพิธี
ทั้งนี้ การจัดรูปขบวนจัดตามรูปแบบโบราณราชประเพณีทุกประการโดยจัดรูปขบวนเรือแบ่งออกเป๋น 5 ริ้ว ๓ สาย
ริ้วสายกลาง ซึ่งเป็นเรือสายสำคัญ ประกอบด้วย เรือพระที่นั่ง 4 ลำ มีเรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช เรือพระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณ รัชกาลที่ 9
และเรือพระที่นั่งอเนกชาติภุชงค์ นอกจากนี้มีเรืออีเหลือง เป็นเรือกลองนอก เรือแตงโม ซึ่งเป็นเรือของผู้บัญชาการขบวนเรือ เป็นเรือกลองใน พร้อมด้วยเรือตำรวจนอก และเรือตำรวจใน
ริ้วสายใน ขนาบข้างสายเรือพระที่นั่ง มีเรือทองขวานฟ้าและเรือทองบ้าบิ่น เป็นเรือประตูหน้า เรือเสือทยานชล และเรือเสือคำรณสินธุ์ เป็นเรือพิฆาต เรือรูปสัตว์ 8 ลำ
และปิดท้ายสายในด้วยเรือเอกไชยเหินหาว และเรือเอกไชยหลาวทอง ซึ่งเป็นเรือคู่ชัก
ริ้วสายนอก ประกอบด้วยเรือดั้ง และเรือแซง สายละ 14 ลำ รวมเรือพระราชพิธีทั้งสิ้น 52 ลำ
เรือพระราชพิธี จํานวน 52ลํา ซึ่งเรือทุกลําทำจากไม้ มีอายุในการสร้างมาก โดยเฉพาะเรือพระที่นั่ง ทั้ง 3 ลํา มีอายุมาก กล่าวคือ
- เรือพระที่นั่งอเนกชาติภุชงค์ สร้างในรัชกาลที่ 5 มีอายุกว่า ๑๐๒ ปี
- เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ สร้างในรัชกาลที่ 5 แล้วเสร็จสิ้นในรัชกาลที่ 6 มีอายุ 108 ปี
- เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช สร้างในรัชกาลที่ 6 มีอายุ ๙๕ ปี
- เรือพระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณ รัชกาลที่ 9 ซึ่งสร้างเสร็จเมื่อปี พ.ศ.2539 มีอายุ 23 ปี
- ส่วนเรืออื่น ๆ ในขบวน โดยเฉพาะเรือรูปสัตว์แต่ละลํา มีอายุการสร้างนับร้อยปี
เรือขบวนพยุหยาตราทางชลมารค แต่ละประเภท จำนวน 52 ลำ
เรือพระที่นั่ง
เรือพระที่นั่ง 4 ลำ
- เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช
- เรือพระที่นั่งอเนกชาติภุชงค์
- เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์
- เรือพระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณ รัชกาลที่ 9
เรือดั้ง
- เรือดั้ง เป็นเรือไม้ทาสีน้ำมัน ไม่มีลวดลายอย่างใด แต่ปัจจุบันหัวเรือปิดทอง มี 22 ลำ มีชื่อเรียกตามลำดับตั้งแต่ เรือดั้ง 1 ถึง เรือดั้ง 22
เรือทองขวานฟ้า และ เรือทองบ้าบิ่น
- เรือทองขวานฟ้า และ เรือทองบ้าบิ่น เรือทั้งสองลำนี้เป็นเรือดั้งทาน้ำมัน ยอดดั้งปิดทองแกะสลักลวดลาย เป็นเรือคู่หน้าสุดที่นำขบวนเรือพยุหยาตราชลมารคทั้งหมด
เรือเสือทยานชล และ เรือเสือคำรณสินธุ์
- เรือเสือทยานชล และ เรือเสือคำรณสินธุ์ เป็นเรือสองลำที่ดัดแปลงมาจากเรือรบ เรียกเรือลักษณะนี้ว่า เรือพิฆาต เรือแต่ละลำวาดลงสีรูปเสือไว้ที่หัวเรือซึ่งมีช่องที่มีปืนใหญ่ยื่นออกมา
เรือเอกไชยเหินหาว และ เรือเอกไชยหลาวทอง
- เรือเอกไชยเหินหาว และ เรือเอกไชยหลาวทอง หัวเรือเป็นรูปดั้งเชิดสูงงอนขึ้นไป ลงรักปิดทองเขียนลายรดน้ำรูปเหรา (อ่าน เห-รา) ซึ่งเป็นสัตว์ในตำนาน ลักษณะคล้ายมกรแต่มีหัวเป็นนาค
เรือรูปสัตว์
- เรือพาลีรั้งทวีป
- เรือสุครีพครองเมือง
- เรืออสุรวายุภักษ์
- เรืออสุรปักษี
- เรือกระบี่ปราบเมืองมาร
- เรือกระบี่ราญรอนราพณ์
- เรือครุฑเหินเห็จ
- เรือครุฑเตร็จไตรจักร
- เรืออีเหลือง
- เรือแตงโม
- เรือแซง
- เรือตำรวจ
คำถามเกี่ยวกับ ขบวนพยุหยาตราทางชลมารค
ที่มาข้อมูล:
- เว็บไซต์พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช ๒๕๖๒ (phralan.in.th)
- เว็บไซต์วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี (th.wikipedia.org)
